Để chia sẻ với các bạn trẻ, những anh chị em sinh viên công giáo và tất cả những ai đang đồng hành với các bạn trẻ trên khắp nẻo đường quê hương Nước Việt, chúng tôi xin gửi đến quí bạn đọc bài viết "Người Công Giáo Việt Nam Sống Bác Ái, Liêm Chính, Qúy Trọng Công Ích"

Dẫn Nhập:

Bằng đời sống xây dựng trên nền tảng đức ái, sự liêm chính và việc quý trọng công ích qua sự học hỏi và thể hiện trong môi trường sống hằng ngày, người tín hữu hôm nay chứng tỏ rằng chúng ta là người Công giáo tốt và cũng là công dân tốt[1].

Đây là một lời mời gọi mà Đức Bênêđictô gửi toàn thể dân Chúa tại Việt Nam và nhắn nhủ chúng ta xây dựng lại đời sống nhân bản giữa một xã hội có quá nhiều những ảnh hưởng xấu có nguy cơ làm tổn hại đến nhân phẩm, đến ơn gọi làm người, đến tình người.

Con người được dựng nên để biết sự thật trong tất cả mọi chiều kích của nó, nghĩa là không phải bằng cách tự giới hạn mình vào việc thu thập các kiến thức, sự hiệu biết có tính cách lỹ thuật để chế ngự thực tại vật chất, mà bằng cách mở lòng mình ra cho tới khi gặp được Thiên Chúa, Đấng Siêu Việt, và để sống trọn vẹn chiều kích con người với con người của tình yêu thương: quan hệ gia đình, quan hệ bạn bè, quan hệ các thành viên trong nhóm hay quan hệ kinh tế, quan hệ chính trị. Có hai tiêu chuẩn để hướng dẫn hoạt động luân lý xuất phát từ nguyên tắc "bác ái trong sự thật" đó là sự liêm chính và công ích.[2]

Chúng ta sẽ cùng nhau soi mình dưới ánh sáng Lời Chúa, dưói giáo huấn về xã hội của Giáo Hội, Mẹ chúng ta, để xem xét lại ba khía cạnh của đời sống nhân bản, như đức Bênêđictô XVI gợi ý và  Đức cha Phêrô Nguyễn Khảm ví như kiềng ba chân của đời sống con người Việt Nam, hầu có thể sống như là người Công Giáo tốt và là công dân Việt Nam tốt.

 I. SỐNG ĐỨC ÁI

1. Lời Chúa: Trích Thư Thánh Phaolô Tông Đồ Gửi Tín Hữu Rôma (Rm 12, 1-6. 9-21)

₁ Thưa anh em, vì Thiên Chúa thương xót chúng ta, tôi khuyên nhủ anh em hãy hiến dâng thân mình làm của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa. Đó là cách thức xứng hợp để anh em thờ phượng Người.₂ Anh em đừng có rập theo đời này, nhưng hãy cải biến con người anh em bằng cách đổi mới tâm thần, hầu có thể nhận ra đâu là ý Thiên Chúa: cái gì là tốt, cái gì đẹp lòng Chúa, cái gì hoàn hảo[...]

Lòng bác ái không được giả hình giả bộ. Anh em hãy gớm ghét điều dữ, tha thiết với điều lành;₁₀ thương mến nhau với tình huynh đệ, coi người khác trọng hơn mình;₁₁ nhiệt thành, không trễ nải; lấy tinh thần sốt sắng mà phục vụ Chúa.₁₂ Hãy vui mừng vì có niềm hy vọng, cứ kiên nhẫn lúc gặp gian truân, và chuyên cần cầu nguyện.₁₃ Hãy chia sẻ với những người trong dân thánh đang lâm cảnh thiếu thốn, và ân cần tiếp đãi khách đến nhà.

₁₄ Hãy chúc lành cho những người bắt bớ anh em, chúc lành chứ đừng nguyền rủa:₁₅ vui với người vui, khóc với người khóc.₁₆ Hãy đồng tâm nhất trí với nhau, đừng tự cao tự đại, nhưng ham thích những gì hèn mọn. Anh em đừng cho mình là khôn ngoan,₁₇ đừng lấy ác báo ác, hãy chú tâm vào những điều mọi người cho là tốt.₁₈ Hãy làm tất cả những gì anh em có thể làm được, để sống hoà thuận với mọi người.₁₉ Anh em thân mến, đừng tự mình báo oán, nhưng hãy để cho cơn thịnh nộ của Thiên Chúa làm việc đó, vì có lời chép: Đức Chúa phán: Chính Ta sẽ báo oán, chính Ta sẽ đáp trả.₂₀ Trái lại, kẻ thù ngươi có đói, hãy cho nó ăn; có khát, hãy cho nó uống; làm như vậy, ngươi sẽ chất than hồng lên đầu nó.₂₁ Đừng để cho sự ác thắng được mình, nhưng hãy lấy thiện mà thắng ác.

2/ Bác Ái Thuộc Về Bản Chất Của Con Người

Bác ái và sự thật là hai thực tại căn bản cắm rễ sâu trong chính con người. Nó thuộc về bản chất của con người. Hai thực tại này sẽ được đón nhận và thực hành một cách đúng đắn nơi những con người vốn sử dụng lý trí của mình trong suy tư về chính bản thân[3]. Trong khi đi tìm điều thiện hảo về mặt đạo đức luân lý, con người lắng nghe chính mình và ý thức về những chiều kích căn bản của đời sống nhân bản vốn thúc đầy con người hướng tới những điều thiện hảo cần thiết cho việc thể hiện chính mình trong đời sống.[4] Chính sự thật và lòng bác ái làm chuẩn mực căn bản cho những suy tư thuộc lĩnh vực luân lý về các thực tại xã hội và kinh tế trong thế giới hiện nay.

3/ Thực Thi Bác Ái Là Loan Báo Tin Mừng

3.1/ Những Bối Cảnh Đưa Đến Thiếu Đức Ái Trong Thế Giới Hiện Đại

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, xã hội ngày càng làm cho con người trên thế giới trở thành láng giềng của nhau, nhưng không làm cho chúng ta trở thành anh chị em của nhau.

Những nguyên nhân gây nên những chậm tiến trước hết không phải do thiếu vật chất, mà chúng hệ tại nơi ý chí, tư tưởng và nhất là thiếu tình huynh đệ giữa con người với con người, dân tộc này với dân tộc khác, đất nước này với đất nước kia.[5]

Chủ thuyết vô thần và nạn khủng bố đã tước đoạt nơi con người năng lực tinh thần và nhân bản, khiến họ sống trong lo âu sợ sệt, đôi khi không dám bày tỏ sự hiệp thông, hay giúp đỡ tha nhân.

Nhiều nơi trên thế giới tìm cách phổ biến sự phủ nhận và huỷ hoại sự sống để kiểm soát dân số và xem đó như là một sự tiến bộ văn hoá, nhưng thực ra họ đang đưa con người đi vào sự tiêu diệt và thúc đẩy con người sống ích kỷ.

3.2/ Những Thiếu Sót Trong Cái Nhìn Về Kẻ Khác Một Cách Thiếu Bác Ái[6]

Từ trong Kinh Thánh chúng ta có thể rút ra được 3 thiếu sót khiến ta có nhìn về người khác một cách thiếu bác ái.

Trước hết là một cái nhìn dửng dưng. Hình ảnh người phú hộ nhìn người ăn mày Lazarô trước cửa nhà ông, cũng như hình ảnh của tư tế và luật sĩ nhìn kẻ bị nạn dọc đường trong dụ ngôn người Samaria nhân hậu.

Hai là cái nhìn ghen tuông. Kinh Thánh mô tả cho ta thấy Cain ghen tỵ với em nên đã giết Abel; 10 người con của ông Giacob vì ghen tỵ với Giuse nên đã bán em sang Ai Cập; mấy tư tế, biệt phái và luật sĩ ghen ghét và sợ mất ảnh hưởng của mình nên đã tìm cách giết Đức Giêsu.

Ba là cái nhìn thành kiến. Thành kiến do dư luận, do giáo dục, do tín ngưỡng, do địa phương như người Do Thái xem thường người Samari coi họ là dân ngoại, như luật Do Thái dạy rằng người thu thuế là kẻ tội lỗi, và ai giao du với họ cũng mắc tội... Thành kiến thường gây ra chia rẽ, bất công, bạo lực và gây ra chết chóc thiệt hại cho bao người.

3.3/ Bác Ái Kitô Giáo Không Phải Là Một Mớ Tâm Tình Hành Vi Tốt Đẹp

Mục tiêu tối hậu của bác ái Kitô giáo là phục vụ Thiên Chúa nơi tha nhân. Nguy cơ bác ái bị hiểu lầm, bị đưa ra khỏi đời sống luân lý, nên bác ái phải có sự thật đi kèm. Bác ái mà không có sự thật thì dễ bị lẫn lộn với một mớ tâm tình tốt đẹp, tuy có ích cho xã hội, nhưng nó luôn ở bên lề xã hội. Vì đó là những hoạt động tùy thuộc vào tư lợi, thực hiện theo những tiêu chuẩn quyền lực (xin – cho), có thể đưa tới những hậu quả phá hoại xã hội.[7]

Theo thánh Phaolô: Hoạt động phục vụ mà thiếu đức ái thì chẳng có ích lợi gì: “Giả như tôi đem hết gia tài cơ nghiệp mà bố thí…, mà không có đức ái thì cũng chẳng ích gì cho tôi” (1Cr 13, 3). Bác ái Kitô giáo là một hoạt động của Giáo Hội nhằm xây dựng một xã hội xứng hợp với nhân phẩm và với ơn gọi của con người.

3.4/ Đức Ái Đề Cao Bản Tính Xã Hội, Sự Phục Vụ Của Con Người

Hiến chế Vui Mừng và Hy Vọng dạy các tín hữu: "nhờ trao đổi với người khác, nhờ việc phục vụ lẫn nhau, con người được phát huy mọi khả năng của mình và có thể đáp ứng ơn gọi làm người của mình."[8]

Để thực thi được lời dạy này con người cần được hướng dẫn tập luyện những đức tính xã hội: Phải thích và biết trao đổi với người khác. Phải thích và biết phục vụ người khác. Phải thích và biết đối thoại với người khác.

Ngày nay, phục vụ được coi là tiêu chuẩn đánh giá con người. Người có giá trị là người biết phục vụ và phục vụ tận tình, phục vụ hữu hiệu. Đức Giáo Hoàng Phaolô VI có lần đã nói với các công nhân: Khi các bạn làm việc, thì một nghĩa nào đó, cũng kể như các bạn đang ở trong nhà thờ,... các bạn tiếp xúc với công việc, với tư tưởng, với sự hiện diện của Thiên Chúa. Các bạn thấy lao động phục vụ và lời cầu nguyện cùng một gốc rễ chung mặc dù diễn tả của hai bên có khác nhau. Nhưng việc phục vụ đây không phải là một việc phục vụ cá nhân mà là việc phục vụ xã hội. Phục vụ xã hội là có mặt trong các vấn đề chung của nhóm, điạ phương, giáo xứ, đất nước, Giáo Hội mình. Phục vụ xã hội là tích cực góp phần vào việc giải quyết các vấn đề và chia sẻ những gì mình có thể: khả năng, sức khoẻ, thời giờ, trí tuệ, tiền bạc, vật chất...[9]

Chúa Giêsu trả lời các Tông Đồ: Con người đến không phải để được phục vụ, mà là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc cho muôn người (Mt 20,28). Chúa đã  đến trần gian để phục vụ qua việc loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo hèn, cho kẻ què đi được, người bị quỷ ám được khỏi, phong cùi được sạch, cho người mù được sáng mắt, kẻ điếc được nghe, trả tự do cho người bị áp bức... và cuối cùng Ngài chấp nhận hiến dâng mạng sống chịu treo trên cây thập giá để cứu chuộc chúng ta.

Và khi nói về ngày phán xét, Chúa Giêsu cũng đề cao các việc phục vụ của đức ái: Hỡi những kẻ Cha Ta chúc phúc, hãy đến hưởng phúc trường sinh, vì xưa Ta đói các ngươi cho ăn, ta khát các ngươi cho uống, Ta trần truồng các ngươi cho mặc, Ta tù đày các ngươi thăm viếng (Mt 25, 33 – 36).

Phục vụ, làm việc bác ái là dấu chỉ chúng ta yêu mến nhau, là dấu chỉ làm cho người ta nhận biết chúng ta là môn đệ Chúa Kitô và là cách thế để Thiên Chúa chúc phúc và làm cho Giáo Hội ngày càng thêm đông số. Thực thi bác ái là loan báo Tin Mừng, là truyền giáo, là xây dựng Giáo Hội.

II. SỐNG LIÊM CHÍNH

1. Lời Chúa: (Đnl 25, 13 – 16)

₁₃ Anh em không được có trong bao bị của anh em hai quả cân khác nhau, một nặng một nhẹ;₁₄ anh em không được có trong nhà của anh em hai thùng khác nhau, một lớn một nhỏ.₁₅ Anh em phải có một quả cân nguyên vẹn và chính xác, một thùng nguyên vẹn và chính xác, để anh em được sống lâu trên đất mà ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của anh em, ban cho anh em.₁₆ Thật vậy, hễ ai làm những điều ấy, hễ ai làm điều bất công, thì là điều ghê tởm đối với ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của anh em.

 2. Sống Liêm Chính Là Luật Tự Nhiên Khắc Ghi Trong Tâm Hồn Con Người

Con người được tham dự vào sự khôn ngoan và nhân từ của Thiên Chúa, Đấng tạo dựng nên chúng ta và cho chúng ta quyền làm chủ mọi hành vi và khả năng tự hướng về chân lý và sự thiện, nhờ đó chúng ta dùng lý trí mà nhận định điều tốt điều xấu, phân biệt được sự lành sự dữ, sự thật và dối trá.[10] Sống liêm chính nghĩa là sống chân thật và ngay thẳng theo lý trí đúng đắn.

Sự phát triển trong thế giới hôm nay cần được hướng dẫn bởi sự thật, nếu không có sự thật, thì các hoạt động xã hội là những hoạt động tùy thuộc vào tư lợi, và phải tuân theo những tiêu chuẩn quyền lực (xin – cho), có thể đưa tới những hậu quả phá hoại xã hội.[11]

Khi con người biết sống theo lương tâm ngay thẳng và trong sự thật, thì chúng ta biến gia đình, nhóm, cộng đoàn của chúng ta thành trung tâm các giá trị và đức tính nhân bản, một trường dạy đức tin và tình mến đối với Thiên Chúa và anh chị em mình.[12]

3. Những Mối Nguy Hiểm Thách Thức Chúng Ta Sống Liêm Chính

3.1/ Khuynh Hướng Nơi Chính Bản Thân Con Người[13]

Quyền lực: khi nắm giữ quyền lực khiến người ta dễ sai lầm, quyền lực tuyệt đối càng khiến người ta sai lầm trầm trọng hơn.

Lòng tham: khi có nhiều của cải có thể làm ta tối mắt khiến ta dễ ỷ lại và trở nên sai lầm trong những việc khác.

Nhục dục: có quá nhiều quan hệ tình cảm bất chính, dính dáng nhiều đến chuyện tình ái có thể làm tổn hại lương tri và tín nhiệm của con người.

Sự ngạo mạn: ai tự đặt mình cao hơn luật lệ, tự cho phép mình đi ra khỏi những quy định chung sẽ có nguy cơ bị đào thải.

3.2/ Ảnh Hưởng Môi Trường Xã Hội [14]

Việt Nam bước vào tiến trình toàn cầu hoá, việc phát triển kinh tế tự nó không phải là xấu, nhưng nhiều kẻ tìm cách làm giàu bằng những cách thế vô đạo đức, hoặc tìm cách tạo ra lời nhuận bằng con đường móc ngoặc tham nhũng, điều này đang tác động tiêu cực về đạo đức lẫn tinh thần đến người trẻ Việt Nam.

Với làn sóng đô thị hoá và công nghiệp hoá, ngày càng có nhiều người rời nông thôn để tìm việc làm tại các đô thị, phần lớn trong số này là giới trẻ. Những khó khăn về nhiều mặt trong vêịc tìm môi sinh đã ảnh hưởng không nhỏ đến bản chất lương thiện vốn có trong truyền thống đạo đức Việt Nam.

Sự gian dối lan tràn trong cuộc sống hàng ngày, kể cả trong những môi trường đáng trân trọng nhất là giáo dục và y tế khiến cho người trẻ lo âu và mất lòng tin.[15] Không thể làm chứng về sự  lương thiện nếu chúng ta cứ sống gian dối: nói dối, làm dối, ăn gian, tìm cách hãm hại người khác, tham lam, bóc lột, móc ngoặc...

3.3/ Hãy Là Một Con Người Liêm Chính Hôm Nay

Sách Đệ Nhị Luật dạy: “Không được có hai chiếc cân khác nhau – một nặng, một nhẹ trong túi. Không được có hai thước đo khác nhau – một to, một nhỏ – trong nhà. Người phải có cân và thước thật chính xác, để có thể sống lâu trên đất này.” (Đnl 25,13 – 15)

Thánh Phaolô khuyên: "Thiên Chúa sẽ thưởng phạt mỗi người tuỳ theo việc họ làm; những ai bền chí làm việc thiện mà tìm vinh quang, danh dự và phúc trường sinh bất tử, thì Thiên Chúa sẽ cho họ được sống đời đời." (Rm 2,6 - 7).

"Đừng làm việc bạn sẽ không làm nếu lúc ấy Chúa ghé thăm. Đừng nói lời bạn không nói nếu giờ ấy Chúa ghé thăm. Đừng nghĩ đến những điều bạn sẽ không nghĩ đến nếu ngay khi đó Chúa ghé thăm.”[16]

“Nếu trong cuộc sống chúng ta càng thực hiện những phẩm chất đạo đức tốt, chúng ta càng đạt được nhiều thành công hơn về kinh tế”[17].

“Nói sự thật, vì đó là việc làm đúng đắn, và vì trước sau mọi người cũng tìm ra sự thật.” Thường thì sự gian dối sẽ bị vạch trần đúng vào lúc chẳng ngờ tới.[18]

“Hiệu quả của công ty được đo bằng nói thật chứ không phải bằng những đồng đô la.”[19]

Giáo dục Kitô giáo, một nền giáo dục có khả năng và những chuẩn mực đạo đức vừa rõ ràng vừa kiên quyết, nhưng cũng rất từ bi nhân hậu để đào tạo nên những con người toàn diện vừa có học thức vừa có đạo đức, và quan trọng nhất là đào luyện con người có tâm hồn đức hạnh.

III. BIẾT QUÝ TRỌNG CÔNG ÍCH

1. Lời Chúa:  Rm 12, 1-5

₁ Thưa anh em, vì Thiên Chúa thương xót chúng ta, tôi khuyên nhủ anh em hãy hiến dâng thân mình làm của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa. Đó là cách thức xứng hợp để anh em thờ phượng Người.₂ Anh em đừng có rập theo đời này, nhưng hãy cải biến con người anh em bằng cách đổi mới tâm thần, hầu có thể nhận ra đâu là ý Thiên Chúa: cái gì là tốt, cái gì đẹp lòng Chúa, cái gì hoàn hảo.

₃ Dựa vào ân sủng Thiên Chúa đã ban cho tôi, tôi xin nói với từng người trong anh em: đừng đi quá mức khi đánh giá mình, nhưng hãy đánh giá mình cho đúng mức, mỗi người tuỳ theo lượng đức tin Thiên Chúa đã phân phát cho.₄ Cũng như trong một thân thể, chúng ta có nhiều bộ phận, mà các bộ phận không có cùng một chức năng,₅ thì chúng ta cũng vậy: tuy nhiều nhưng chỉ là một thân thể trong Đức Ki-tô, mỗi người liên đới với những người khác như những bộ phận của một thân thể.

2. Quý Trọng Công Ích là Một Đòi Hỏi của Đức Ái và Công Lý

Yêu thương ai tức là mong muốn điều tốt cho người đó. Luân lý gọi đó là thiện ích cá nhân. Ngoài thiện ích của cá nhân còn có những thiện ích liên hệ tới cuộc sống trong xã hội, đó là công ích.

Theo giáo huấn xã hội của Giáo Hội "công ích" là toàn bộ những điều kiện của đời sống xã hội cho phép những tập thể hay những phần tử riêng rẽ có thể đạt tới sự hoàn hảo riêng một cách đầy đủ và dễ dàng[20].

Công ích là một trong hai tiêu chuẩn để hành động luân lý: công lý và công ích, xuất phát từ nguyên tắc: bác ái trong sự thật nhằm làm thăng tiến con người và phát triển xã hội[21].

Trách nhiệm với công ích và nỗ lực thực hiện tìm kiếm công ích là những gì công lý và đức ái đòi hỏi, bởi lẽ mỗi người chúng ta là thành phần của gia đình của những nhóm, cộng đoàn, nơi đó chúng ta cùng nhau tạo thành xã hội, mỗi chúng ta thuộc về cộng đồng xã hội, nên lợi ích cá nhân đặt trong tương quan với lợi ích chung[22]. Công ích liên quan đến đời sống của mọi người (tương quan nhân vị).

Biết quý trọng công ích nghĩa là, một đàng quan tâm đến công công việc thiện ích chung, đàng khác, theo bậc sống hay địa vị xã hội của mỗi người, chúng ta dấn thân tham gia các hoạt động công ích trong các phương diện xã hội: pháp lý, dân sự, chính trị, cơ cấu tổ chức, văn hoá,...

Càng nỗ lực thực hiện công ích tương xứng với các nhu cầu của tha nhân thì chúng ta càng tỏ ra yêu thương anh em mình cách hữu hiệu hơn. Việc dấn thân cho công ích có một chỗ đứng trong chứng từ của đức ái và mở ra cho chúng ta con đường vào cõi vĩnh hằng qua hoạt động trần thế.

3. Ba Yếu Tố Căn Bản Của Công Ích

- Công ích phải tôn trọng con người đúng với nhân phẩm con người. Nghĩa là khi thực thi công ích xã hội phải tôn trọng các quyền căn bản và cách bất khả nhượng của con người như hành động theo lương tâm (theo sự thật), được bảo vệ đời tư, và quyền tự do chính đáng, cả trong phạm vi tôn giáo.[23]

- Công ích phải hướng đến các nhu cầu xã hội và sự phát triển. Mọi hoạt động công ích đều nhắm đến sự phát triển xã hội hay của một tập thể và bảo đảm các quyền lợi riêng tư khác nhau của các thành viên để họ có thể sống đúng với phẩm giá con người: lương thực, áo quần, sức khoẻ, việc làm, giáo dục – văn hoá, truyền thông...[24]

- Công ích phải nhằm kiến tạo hoà bình, nghĩa là công ích bảo tồn trật tự đúng đắn được lâu bền và ổn định: an ninh cho xã hội và các cá nhân bằng những phương thế liêm chính. Công ích đặt nền tảng cho quyền tự vệ chính đáng của cá nhân và tập thể.

Trong một xã hội đang đi vào tiến trình toàn cầu hóa thì trách nhiệm với công ích luôn mang chiều kích của toàn thể gia đình nhân loại, nghĩa là toàn thể nhân loại, mọi nước, mọi dân trong hiệp nhất và hòa bình, ở một mức độ nào đó mang lại cho thế giới hôm nay một tiền ảnh của thành đô bất khả phân chia của Thiên Chúa [25].

4. Những Sai Lầm Của Thời Đại Hôm Nay ảnh Hưởng Đến Thực Hiện Công Ích.

Một sai lầm phổ biến của thời đại hiện nay là con người đang lãng quên quy luật của tình liên đới và của đức mến:

- Nhân loại với những thành quả và tiến của khoa học kỹ thuật đang tự nhận cho mình quyền năng tái sáng tạo và coi nó như là một thứ quyền năng tuyệt đối, đến độ "coi trời bằng vung" và ảo tưởng về sự toàn năng của mình.[26] Lòng tự mãn khiến con người tự khép mình lại, không còn nghĩ đến và tin tưởng vào một vào một nền tảng.

- Trong kỷ nguyên toàn cầu này, nhiều người cho rằng họ không nợ nần gì với ai hết, ngoại trừ chính bản thân họ; hoạt động kinh tế đã không quan tâm tới tính chất nhưng không là tính chất nuôi dưỡng, lan toả tình đoàn kết và quan tâm trách nhiệm đối với công lý và công ích nơi những thành phần đóng các vai trò kinh tế khác nhau; thị trường thiếu vắng những hình thức nội tại của tình đoàn kết và lòng tin tưởng lẫn nhau, và đây là một mất mát trầm trọng trong đời sống nhân bản.[27]

- Sự mất cân đối về các quyền lợi và nhu cầu giữa người giàu và người nghèo, việc đi tìm kiếm môi sinh tạo ra một làn sóng di dân rộng lớn về các đô thị tìm kiếm việc làm, nạn thất nghiệp khiến quyền lợi căn bản của họ bị chà đạp, các chủ nhân để ý tớí lợi lộc cá nhân đã gây nên tình trạng bất công trong lao động.

- Sự kiện các quốc gia và các nhóm quyền lực tìm cách khai thác thiên nhiên cách bừa bãi làm cho thiên nhiên nổi loạn ảnh hưởng đến sự sinh tồn của con người nhiều nước nghèo trên thế giới; và tìm cách vơ vét tài nguyên nảy sinh ra nhiều cuộc tranh chấp, xung đột giữa các nhóm, các nước, gây nên chiến tranh và nghèo đói.

5. Phát Huy Tình Liên Đới Nhân Loại

Hoà bình tùy thuộc một phần vào tình liên đới của con người trong thế giới. Tình liên đới trước hết thể hiện qua việc phân phối và trả lương lao động xứng với công sức.[28] Giáo Hội đã không ngừng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của thứ công lý phân bổ và thứ công lý xã hội đối với nền kinh tế thị trường nghĩa là trong sự phân phối và trao đổi phải có sự minh bạch, lương thiện, trách nhiệm và bác ái.[29] Giáo Hội mời gọi hãy thực hiện các nỗ lực trong việc xây dựng một thế giới nhân bản hơn cho tất cả mọi người, một thế giới là nơi “tất cả mọi người đều có thể trao ban và nhận lãnh, chứ không phải là một nhóm nào đạt được tiến bộ bằng giá phải trả của nhóm kia”[30]

Phải xây dựng tình liên đới giữa những người nghèo với nhau, người giàu với người nghèo, giữa những người lao động với nhau, giữa chủ nhân và công nhân, giữa các quốc gia và các dân tộc. Điều này đòi hỏi chúng ta phải ý thức rằng nhân loại là một gia đình duy nhất cùng nhau làm việc trong mối hiệp thông chân thực, chứ không phải chỉ là một nhóm của các chủ thể tự nhiên sống bên nhau. Mỗi người cống hiến việc đóng góp phần mình vào việc phát triển, nhất là những vấn đề liên quan tới những chiều kích văn hóa, giáo dục, xã hội, kinh tế, môi trường và cả trong lãnh vực chính trị.

Tình liên đới không chỉ nhằm vào của cải vật chất, hay trong khoa học kỹ thuật. Người Kitô hữu thể hiện sự liên đới qua việc chia sẻ những ân huệ thiêng liêng với anh chị em mình, chúng ta đang đóng góp vào việc phát triển những lợi ích trần thế[31]. Cuộc đối thoại mang lại hoa trái giữa đức tin và lý trí chỉ có thể làm cho hoạt động công ích trở nên hiệu năng hơn trong xã hội, và nó tạo nên cái cung cách thích đáng nhất trong việc cổ võ việc hợp tác huynh đệ giữa thành phần tín ngưỡng và vô tín ngưỡng nơi việc họ cùng nhau dấn thân hoạt động cho công lý và hòa bình của gia đình nhân loại.[32]

Hơn hai ngàn năm qua, giáo huấn của Giáo Hội thúc đẩy nhiều người đã và đang sống dấn thân cho các thiện ích của xã hội một cách anh hùng, họ là những đan sĩ, những nhà giải phóng nô lệ, những người chữa trị bệnh nhân, những thừa sai mang đức tin văn minh và khoa học đến cho mọi dân tộc và người nghèo qua mọi thế hệ, nhằm xây dựng một xã hội văn minh, công bằng, yêu thương, huynh đệ để con người được sống một đời sống xứng đáng với phẩm giá con người.[33]

THAY LỜI KẾT: GỢI Ý SUY GẪM

- Con đã sống bác ái và liêm chính như Chúa truyền dạy: Điều gì làm được, điều gì chưa làm được? Từ trước đến nay, điểm nào phù hợp, điểm nào chưa phù hợp với giáo huấn của Giáo Hội ?

- Chúa muốn con làm gì trong năm này để thực thi bác ái và sống liêm chính? Đâu là những việc làm ưu tiên của con? Ai là đối tượng ưu tiên phục vụ của con?

- Những việc thiện ích xã hội nào cần thiết cho con người trên quê hương Việt Nam? Tôi có thể và sẳn sàng để đáp ứng những nhu cầu nào xã hội đang cần?

- Trong đời sống thường ngày tôi có thể làm gì để thể hiện tình liên đới với các thành viên của gia đình, của cộng đoàn. Cụ thể tôi hãy chọn một việc chung để phục vụ gia đình hay công đoàn của tôi?

Hoa Hạ fsc (Theo Tỉnh Dòng La San Việt Nam)